Hiç basketbolun nasıl ve ne zaman icat edildiğini ve nasıl dünya çapında en sevilen spor haline geldiğini hayal ettiniz mi? Bu dünya çapında ünlü sporun yolculuğunu anlamak için geçmişin tozlu sayfalarını karıştırmam gerekti. Bu sporun gerçeklerine ve rakamlarına baktığınızda, Uluslararası Basketbol Federasyonu (FIBA) tarafından sağlanan verilere göre dünya genelinde 450 milyon insanın basketbol oynadığını görebilirsiniz.
Dünya genelinde 100 ülkenin kendi ulusal basketbol takımları bulunmaktadır ve bu takımlar bu küresel spora katkı sağlamaktadır. ABD, İspanya, Avustralya, Kanada, Arjantin, Litvanya, Rusya, Brezilya, Sırbistan ve Filipinler dünyanın en iyi basketbol takımlarına sahiptir. Şimdi basketbol hücum çeşitleri ve geçiş stratejileri gibi konuların zamanla nasıl geliştiğini ve geçmişten gelen bazı şaşırtıcı gerçekleri keşfedelim.
Basketbolun Kökeni, Basketbolun İcadı
Basketbolun ilk olarak ne zaman başladığını tahmin edebilir misiniz? Eğer bir fikriniz yoksa size söyleyeyim: Basketbol, 1891 yılında Springfield, Massachusetts’te icat edildi. Aralık 1891, basketbol sporunun Springfield, Massachusetts’te icat edildiği tarihtir. Bu icadın asıl amacı, genç sporcuların soğuk kış aylarında formda kalmasını sağlamaktı.
Günümüzün Springfield Koleji olarak bilinen YMCA Uluslararası Eğitim Okulu, basketbolun icat edildiği yerdir. Şaşırtıcı bir gerçek olarak, başlangıçta basketbol sahasında pota yerine şeftali sepetleri kullanılıyordu. İlk zamanlarda basketbol takımı 9 oyuncudan oluşuyordu ve oyun, yetkililer tarafından belirlenen 13 kurala göre oynanıyordu. Başlangıçta, top meyve sepetlerine atılarak sayı kazanılıyor ve saha görevlisi merdivene tırmanarak topu geri alıyordu. 11 Mart 1892’de Springfield, Massachusetts’te ilk halka açık basketbol maçı düzenlendi.
Basketbolun İcadındaki Dahi Kişilik
Eğer bir basketbol tutkunuysanız, bu sporun arkasındaki dahinin kim olduğu sorusu mutlaka aklınıza gelmiştir. Umarım James Naismith ismine aşinasınızdır. James Naismith’i basketbol tarihinin babası olarak adlandırabilirsiniz. Kim tahmin edebilirdi ki 31 yaşındaki bir Kanadalı beden eğitimi öğretmeni ve yüksek lisans öğrencisi olan James Naismith, 1891 yılında Springfield, Massachusetts’te basketbolu icat ederek spor dünyasında devrim yaratacaktı?
Oyun çok kısa sürede büyük popülerlik kazandı. 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde basketbol, ABD’de yaygın olarak oynanan bir spor haline geldi. 20. yüzyılın sonunda basketbol, Amerikan kültürünün ayrılmaz bir parçası oldu. Tarihteki ilk basketbol maçı Aralık 1891’de oynandı ve oyunda 18 oyuncu yer alarak iki takıma bölündü. Basketbol, 1892 yılında YMCA Uluslararası Eğitim Okulu’nda o kadar popüler hale geldi ki, Springfield Koleji gazetesinin baş editörü Dennis Horkenbac bu ilk maçı “Yeni Bir Oyun” başlığı altında yazdığı makalede yayınladı.
Kampüsteki öğrenciler bu oyuna “Naismith Topu” demeye başladılar, ancak Naismith bu ismin kullanılmasına izin vermedi. Çoğu insan, basketbolun ilk maçının aslında bir futbol topuyla oynandığını bilmiyor. 21 Aralık 1891’de, Armory Street sahasında James Naismith’in belirlediği beş temel fikir ve on üç yeni kural çerçevesinde ilk basketbol maçı oynandı.
İlk takımın oyuncuları Eugene S. Libby, John G. Thompson, William R. Chase, Edwin P. Ruggles, Lyman Archibald, Frank Mahan, Finlay G. MacDonald, T. Duncan Patton ve William H. Davis’ti. Bu takım, rakip takım oyuncuları George Weller, Wilbert Carey, George Day, Henry Gelan, Raymond Kaighn, Genzabaro Ishikawa, Benjamin S. French, Franklin Barnes ve Ernest Hildner’ı mağlup etti.
Basketbolun Kadınlar Tarafından Keşfi / Kadın Basketbolunun Öncüsü
Kadınlar hangi sporda geri kalmış ki? Dünya genelinde farklı spor dallarında gücünü kanıtlayan kadınlar, basketbolda da büyük bir rol oynuyor. Özellikle ABD’nin doğusundan batısına kadar yayılan kadın basketbol kolej turnuvaları, bu sporun yaygınlaşmasında kritik bir rol oynadı. Kadın basketbol takımları, ülkelerini gururlandırmak için bu spora katkıda bulunmaya devam ediyor.Kadınlar için basketbolun nasıl ve ne zaman icat edildiğini merak ediyorsanız, işte cevabınız!
Senda Berenson Abbott ismini duydunuz mu? Kadın basketbolunun öncüsü olarak kabul edilen ve kadınlar için ilk basketbol rehberini yazan kişidir. Kadınlar arasında basketbolun yaygınlaşmasına yaptığı katkılar nedeniyle 1 Temmuz 1985’te Basketbol Onur Listesi’ne dahil edilmiştir. Senda Berenson, spor eğitmeni olarak jimnastik dersleri veriyordu. Ancak jimnastik hareketlerinin kadınlar üzerinde beklenen etkiyi yaratmadığını fark etti ve farklı fiziksel aktiviteler aramaya başladı. Tam da bu sırada, YMCA Okulu’nda Naismith tarafından yeni icat edilen basketbol oyunuyla karşılaştı.
Peki, ilk kadın basketbol maçı ne zaman oynandı? Bu konuda bazı tartışmalar bulunuyor. 6 Mart 1892’de bir öğrencinin annesine yazdığı bir mektupta, yeni basketbol oyunundan bahsetmesi ilk resmi olmayan maçın bu tarihte oynandığına işaret ediyor. Ancak kadınlar resmen basketbol oynamaya 1892 sonbaharında başladı ve ilk resmî maç 22 Mart 1893’te Smith College’da yapıldı.
Senda Berenson, basketbolu bir deney olarak kullanarak jimnastik egzersizlerine alternatif bir fiziksel aktivite yaratmış oldu. Ve bu deney büyük bir başarıyla sonuçlandı!
Naismith’in Orijinal Basketbol Kuralları Neydi
Her spor dalının belirli kuralları vardır. Basketbolda ise bu kuralların temelini James Naismith attı. YMCA Okulu’ndaki Armory Street sahasında oynanan ilk basketbol maçında, Naismith tarafından yazılan 13 temel kural uygulandı. Ocak 1939’da, Naismith bir radyo röportajında bu ilk maçın detaylarını anlattı.
James Naismith, maç başladığında oyuncuların topu kapmak için birbirlerine sert müdahalelerde bulunması, şut çekmek yerine tekme atmaları ve yumrukla topa vurmaları nedeniyle göz ve omuz yaralanmaları yaşandığını söyledi. Bu nedenle, daha düzgün bir oyun yaratabilmek ve sakatlanmaları önlemek için kurallarda bazı değişiklikler yapıldı. En önemli değişikliklerden biri, oyuncuların top ile koşmasının yasaklanması oldu. Böylece, sert temas ve sakatlanmalar önlenmeye çalışıldı.
Sonuç
Basketbol günümüzde dünya çapında en popüler sporlardan biri, ancak bu büyük serüvenin nasıl başladığını hiç düşünmüş müydünüz? İşte bu yüzden, basketbolun doğuşunu ve gelişimini detaylı bir şekilde açıkladım.
Basketbolun bugün dünyaca ünlü olmasında Dr. James Naismith ve Senda Berenson Abbott’un büyük katlıları vardır. Bu inanılmaz sporu hayatımıza kazandırdıkları için onlara sonsuz teşekkür etmeliyiz!